พินัยกรรม (Will / Last Testament)

คู่มือ Notary Public รับรอง พินัยกรรม (Will / Last Testament) ฉบับสมบูรณ์ ปี 2026

พินัยกรรม (Last Will and Testament) เป็นเอกสารทางกฎหมายที่บุคคลแสดงเจตนาในการจัดการทรัพย์สินของตนภายหลังเสียชีวิต สำหรับชาวต่างชาติที่มีทรัพย์สินในไทย หรือคนไทยที่มีทรัพย์สินในต่างประเทศ การทำพินัยกรรม Notary + Apostille เป็นสิ่งจำเป็นเพื่อให้ Probate Court ของประเทศปลายทางยอมรับเอกสาร (UK Probate Service, US Surrogate's Court, Australia Supreme Court Probate Office) ลดความเสี่ยงในการเกิด Intestate Succession ที่อาจทำให้ทรัพย์สินตกกับ Heir ที่ไม่ใช่ผู้ที่ผู้ตายต้องการ

ฐานทางกฎหมายของ พินัยกรรม (Will / Last Testament)

ในไทย พินัยกรรมอยู่ภายใต้ ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บรรพ 6 ลักษณะ 1 (มาตรา 1646–1707) มี 5 รูปแบบ: (1) ทำเองทั้งฉบับ (Holographic) มาตรา 1657 (2) ทำต่อหน้าพยาน 2 คน (Attested) มาตรา 1656 (3) ทำเป็นเอกสารฝ่ายเมือง (อำเภอ) มาตรา 1658 (4) ทำเป็นเอกสารลับ มาตรา 1660 (5) ทำด้วยวาจาในกรณีฉุกเฉิน มาตรา 1663 สำหรับ International Will ที่ใช้ในต่างประเทศ มักทำในรูปแบบ Attested + Notary + Apostille ทนาย Notary ตรวจสอบความสามารถทางจิต (Testamentary Capacity), ความสมัครใจ (Free Will), อายุ 15+ ปี (มาตรา 1703), ลายมือชื่อพยาน 2 คน UNIDROIT Convention on International Will 1973 ให้ Format มาตรฐานที่ยอมรับใน 14 ประเทศ (USA บางรัฐ, Canada, France, Italy, Belgium ฯลฯ)

กรณีไหนที่ต้องใช้ พินัยกรรม (Will / Last Testament)

(1) ชาวต่างชาติที่มีคอนโด/บ้าน/บัญชีธนาคารในไทย — ป้องกัน Intestate Succession ตาม Thai CPC (2) คนไทยที่มีทรัพย์สินในต่างประเทศ — Investment Account, Real Estate, Insurance Policy (3) Expat Couple ที่มีลูกอายุต่ำกว่า 18 ปี — แต่งตั้ง Guardian (4) เจ้าของธุรกิจที่ต้องการ Succession Plan ของหุ้นบริษัท (5) ผู้ที่แต่งงานใหม่และต้องการกำหนด Share ของลูกจากการสมรสครั้งก่อน (6) ผู้ที่ต้องการบริจาคทรัพย์สินให้มูลนิธิ/วัด/Charity ในต่างประเทศ (7) ผู้ที่มีคู่สมรส LGBTQ+ ที่กฎหมายปลายทางอาจไม่ยอมรับ (8) ผู้ที่ต้องการทำ Living Trust สำหรับลูกที่มีความพิการ (Special Needs Trust)

ขั้นตอนการรับรองที่ NAATI Thailand

ขั้นที่ 1 ปรึกษาทนาย Estate Planning 1–2 ชั่วโมง สอบถาม Asset Inventory + Beneficiary + Executor + Guardian (สำหรับลูก) + Special Bequest ขั้นที่ 2 ทนายร่างพินัยกรรม 2 ภาษา (ไทย + อังกฤษ) 3–5 วันทำการ ใช้รูปแบบ Attested Will (มาตรา 1656) + ตรงตาม UK Wills Act 1837 / US Uniform Probate Code / Australia Succession Act 2006 ขั้นที่ 3 นัด Signing Ceremony — Testator + พยาน 2 คน (ต้องไม่ใช่ Beneficiary) + Notary มาพร้อมกัน ขั้นที่ 4 ทนาย Notary รับรองลายเซ็นของ Testator + พยาน 2 คน + ตรวจ Testamentary Capacity ขั้นที่ 5 Apostille MFA ขั้นที่ 6 เก็บ Original ใน Safe Deposit Box + ทำสำเนา Notarized ส่งให้ Executor เก็บ + Register ที่ Will Registry บางประเทศ (UK National Will Register, Canada Wills Registry)

การยอมรับในระดับนานาชาติ (Hague Apostille 2024)

พินัยกรรมไทย + Notary + Apostille ได้รับการยอมรับใน Probate Court ของ: UK (Family Division, High Court), USA (Surrogate's Court ของแต่ละรัฐ — แต่ละรัฐมีกฎหมาย Probate เอง), Australia (Supreme Court Probate Office), Canada (Surrogate Court), Singapore (Family Justice Courts), Hong Kong (Probate Registry) สำหรับประเทศ Civil Law (Germany, France, Switzerland) มักต้องทำพินัยกรรมใหม่ในรูปแบบ Notarielle Testament / Testament Authentique ต่อหน้า Local Notary ในประเทศนั้น — Thai Will อาจยอมรับเฉพาะกับทรัพย์สินใน Common Law Country EU Succession Regulation 650/2012 (Brussels IV) ใช้กับ EU Citizens — เลือกได้ว่าจะใช้กฎหมาย Habitual Residence หรือ Nationality

ความผิดพลาดที่พบบ่อยและวิธีหลีกเลี่ยง

(1) พยานเป็น Beneficiary — Bequest ให้พยานเป็นโมฆะตาม ป.พ.พ.มาตรา 1653 (2) พยานไม่บรรลุนิติภาวะ (อายุ < 20 ปี) (3) ไม่ลงวันที่ — มาตรา 1656 บังคับให้มีวันที่ (4) แก้ไขด้วยปากกาภายหลังโดยไม่ Initial + Witness (5) พินัยกรรมไม่ระบุ Jurisdiction Clause — ทำให้เกิดข้อโต้แย้งว่าใช้กฎหมายประเทศไหน (6) ไม่ทำ Codicil หรือ Will ใหม่หลังเหตุการณ์สำคัญ (สมรส/หย่า/มีลูก/ซื้อบ้าน) (7) ตั้ง Executor ที่ไม่อาจปฏิบัติหน้าที่ได้ (อยู่ต่างประเทศ, อายุมาก, ไม่เต็มใจ) (8) ไม่บอกที่อยู่ของพินัยกรรมให้ Executor / Family ทราบ ทำให้สูญหาย

ค่าใช้จ่ายและระยะเวลา

ปรึกษา Estate Planning 3,500 บาท/ชั่วโมง + ร่างพินัยกรรม 2 ภาษา 15,000–35,000 บาท ขึ้นกับความซับซ้อน + Notary 1,500 บาท + Apostille 200 บาท + Will Registry บางประเทศ £20–£50 Timeline 7–14 วันทำการสำหรับพินัยกรรมมาตรฐาน 21–30 วันสำหรับพินัยกรรมที่มี Trust Structure

กรณีศึกษาจริง

คำถามเชิงลึกที่ลูกค้าถามบ่อย

บทสรุปและคำแนะนำของทีม

พินัยกรรมที่ดีคือพินัยกรรมที่ครอบครัวอ่านแล้วเข้าใจ ทนายปลายทางใช้ได้ และ Probate Court ยอมรับโดยไม่มีข้อโต้แย้ง การ Notary + Apostille เป็น Best Practice ที่ทำให้พินัยกรรมไทยใช้ได้ใน Common Law Country โดยไม่ต้องผ่าน Letter of Request หรือ Letter Rogatory

แหล่งอ้างอิงทางการ

• ป.พ.พ. บรรพ 6 ลักษณะ 1 พินัยกรรม
• UK Wills Act 1837
• EU Succession Regulation 650/2012
• UNIDROIT Convention on International Will 1973